X
Logo

Κνίδωση

Γράφει ο Βασίλειος Χρυσοχέρης, Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος & επιστημονικός συνεργάτης του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών.

Κνίδωση

Τι είναι η κνίδωση;

Η Κνίδωση είναι μια αλλεργική αντίδραση του δέρματος σε διάφορα εξωτερικά ή εσωτερικά ερεθίσματα. Τα ερεθίσματα αυτά προκαλούν την εμφάνιση ενός χαρακτηριστικού εξανθήματος, το οποίο περιγράφεται επιστημονικά με τον όρο “πομφός”, μία υπέγερση του δέρματος, με πιο έντονο κόκκινο χρώμα περιφερικά και πιο αχνό στο κέντρο της βλάβης.

Ο όρος κνίδωση προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «κνίδη» που σημαίνει τσουκνίδα, ακριβώς επειδή η επαφή της τσουκνίδας με το δέρμα προκαλεί παρόμοια αντίδραση στο ανθρώπινο δέρμα. Λόγω του πόνου που συχνά προκαλεί σε τένοντες και αρθρώσεις, ασθενείς με κνίδωση συχνά αναζητούν ορθοπεδική αντί για δερματολογική βοήθεια, η οποία και είναι αναποτελεσματική για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Κνίδωση: Είναι συχνή πάθηση;

Η κνίδωση αποτελεί μακράν τη συχνότερη αλλεργική πάθηση του δέρματος. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα ποσοστό ίσο με 15 – 25% του γενικού πληθυσμού θα εμφανίσει τουλάχιστον ένα επεισόδιο κνίδωσης κατά τη διάρκεια της ζωής του, με την πλειοψηφία αυτών των επεισοδίων να διαρκεί λιγότερο από έναν μήνα. Πρόκειται για μια πάθηση η οποία εμφανίζεται συχνά σε παιδιά, κάθε ηλικίας, αν και η πλειοψηφία των περιστατικών αφορά ενήλικες. Ο μέσος όρος ηλικίας ασθενών με κνίδωση είναι 20 – 30 ετών.

Οξεία Κνίδωση και Χρόνια Κνίδωση: Ποια τα κύρια χαρακτηριστικά της;

Τα κύρια χαρακτηριστικά της κνίδωσης, περιλαμβάνουν ερυθρότητα και έντονο αίσθημα κνησμού, το οποίο σταδιακά υποχωρεί. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι ασθενείς αναφέρουν αίσθημα καύσου ή και πόνου στα σημεία που επιφέρουν βλάβες. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό της κνίδωσης, το οποίο καθιστά και διαγνωστικό κριτήριο είναι ότι οι πομφοί υποχωρούν μέσα σε 30 λεπτά έως 2 ημέρες. Οι ίδιοι πομφοί ενδέχεται να εμφανιστούν σε άλλα σημεία ή να επανεμφανιστούν αργότερα στην ίδια περιοχή. Όταν τα εξανθήματα είναι ορατά για διάστημα μικρότερο των 6 εβδομάδων, η πάθηση χαρακτηρίζεται ως οξεία κνίδωση, ενώ όταν διαρκούν περισσότερο, χαρακτηρίζεται ως χρόνια κνίδωση. Η οξεία κνίδωση μπορεί να εμφανιστεί μετά από λοιμώξεις, ιογενείς ή μη, κατανάλωση ορισμένων τροφών, λήψη φαρμάκων ή επαφή με αλλεργιογόνες ουσίες, ενώ η χρόνια μπορεί να οφείλεται σε αυτοάνοσα ή άλλα συστηματικά νοσήματα. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου αντιμετώπισης καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον τύπο της κνίδωσης που απασχολεί τον ασθενή.

Υπάρχουν παθήσεις με παρόμοια κλινική εικόνα;

Παρόλο που η διάγνωση της κνίδωσης θεωρείται σχετικά εύκολη, ορισμένες παθήσεις και δερματοπάθειες ενδέχεται να παρουσιάσουν υψηλή ομοιότητα ως προς τη συμπτωματολογία τους. Παθήσεις όπως το αγγειοοίδημα, το έκζεμα και η ψωρίαση συχνά συνοδεύονται από εμφάνιση εξανθήματος, σύμπτωμα το οποίο είναι χαρακτηριστικό της κνίδωσης.

Προγραμματίστε το ραντεβού σας

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΔΩ

Ποια τα αίτια εμφάνισης κνίδωσης;

Εκτός από τον διαχωρισμό με βάση τη χρονική διάρκεια, οι κνιδώσεις χωρίζονται και ανάλογα με το αίτιο που οφείλεται για την πρόκλησή τους. Ανάμεσα στα διάφορα αίτια κνίδωσης, ειδική θέση έχουν οι κνιδώσεις που προκαλούνται από την επίδραση κάποιας φυσικής αιτίας, όπως είναι τα μηχανικά ερεθίσματα, τα θερμικά ερεθίσματα και η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου. Οι κνιδώσεις αυτές περιγράφονται με το όνομα φυσικές κνιδώσεις.

Πως αντιμετωπίζεται η κνίδωση;

Για τη διάγνωση και τη δημιουργία του κατάλληλου πλάνου θεραπείας, απαιτείται κλινική εξέταση σε συνδυασμό με λήψη ολοκληρωμένου ιατρικού ιστορικού. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί γενική εξέταση αίματος για αποκλεισμό συστηματικών νόσων.

Έως και σήμερα δεν υπάρχει κάποια μορφή θεραπείας η οποία να απαντά σε όλα τα περιστατικά κνίδωσης, ανεξαρτήτως αιτίου. Ο πρωταρχικός ρόλος της αντιμετώπισης είναι η διατήρηση της κνίδωσης σε ύφεση και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Αρχικά θα πρέπει να καθοριστεί και να περιοριστεί ή να διακοπεί ο υπαίτιος αιτιολογικός παράγοντας (τροφές, φάρμακα κ.τ.λ.), εφόσον εντοπιστεί. Φαρμακευτική θεραπεία εκλογής παραμένει η λήψη αντιισταμινικών σε διάφορα δοσολογικά σχήματα και κατηγορίες. Σε πολλές περιπτώσεις, η χρήση συστηματικών κορτικοστεροειδών παραμένει  μια αξιόπιστη και αποτελεσματική επιλογή, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα του ασθενούς είναι σοβαρά, χωρίς τάση ύφεσης. Η αναζήτηση ιατρικής συμβουλής είναι απαραίτητη, καθώς ένας ασθενής δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να λαμβάνει κορτικοστεροειδή χωρίς καθορισμένη δοσολογία και διάρκεια αγωγής. Ο ασθενής πρέπει να επανεξετάζεται τακτικά ώστε να πραγματοποιούνται οι αναγκαίες τροποποιήσεις στην αγωγή του, έως ότου η πάθηση περάσει σε στάδιο ύφεσης.

Υπάρχει φυσική αντιμετώπιση;

Εκτός από την τήρηση των απαραίτητων κανόνων υγιεινής, η ενυδάτωση είναι απαραίτητη για τον περιορισμό του κνησμού, ο οποίος και αποτελεί το βασικότερο ενοχλητικό σύμπτωμα της κνίδωσης. Ο ασθενής δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να τρίβει τις βλάβες, καθώς με αυτόν τον τρόπο η έκτασή τους μεγαλώνει. Σε συνδυασμό με τη χρήση τοπικών κρεμών, ο οργανισμός θα πρέπει να ενυδατώνεται εσωτερικά, ώστε να διατηρήσει το δέρμα την ελαστικότητά του και να περιοριστεί το αίσθημα “τεντώματος” και ερεθισμού. Αυτό είναι εφικτό μόνο μέσω της επαρκούς πρόσληψης νερού, τόσο σε πόσιμη όσο και σε βρώσιμη μορφή (π.χ. λαχανικά).

Προγραμματίστε το ραντεβού σας

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΔΩ

Υπάρχουν τροφές που απαγορεύονται στην κνίδωση;

Παρόλο που δεν υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές που απαγορεύονται στην κνίδωση, ο ασθενής θα πρέπει να λάβει υπόψιν εάν η έξαρση των συμπτωμάτων οφείλεται σε κάποια αλλεργική αντίδραση. Σύμφωνα με έρευνες, οι τροφές πλούσιες σε ισταμίνη ενδέχεται να προκαλέσουν έξαρση των συμπτωμάτων κνίδωσης σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται σε αγωγή με αντιισταμινικά. Τροφές με χαμηλή περιεκτικότητα σε ισταμίνες, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά, το ρύζι, το γάλα και το μη επεξεργασμένο κρέας, φαίνεται να αποτελούν ασφαλείς επιλογές για ασθενείς με ανθεκτικότητα στα αντιισταμινικά. Σημαντικά οφέλη φαίνεται να έχουν ασθενείς με χρόνια κνίδωση και όχι ασθενείς με οξεία. Ανάμεσα στις τροφές που θα πρέπει να αποφεύγονται είναι το τυρί, το γιαούρτι, οι ντομάτες, το σπανάκι, τα αλλαντικά,  το αλκοόλ και τα περισσότερα καρυκεύματα. Θεωρείται ωφέλιμο, ο ασθενής να καταγράφει τα συμπτώματά του μετά από κάθε γεύμα, αποκλείοντας σταδιακά τις τροφές που ενδέχεται να του προκαλούν έξαρση.

Κνίδωση Αντιμετώπιση: Τι θα πρέπει να προσέξω;

Σε συνδυασμό με την κατάλληλη διατροφή, ο ασθενής θα πρέπει να περιορίσει την έκθεσή του στον ήλιο, καθώς και να μην έρχεται σε επαφή με είδη ρουχισμού που ερεθίζουν τις βλάβες (σκληρά συνθετικά υφάσματα, στενά ρούχα). Ασθενείς με κνίδωση θα είναι καλό να φορούν προστατευτικά γάντια πριν έρθουν σε επαφή με οποιαδήποτε χημική ουσία, συμπεριλαμβανομένων και των απορρυπαντικών ρούχων.