Τι είναι ακμή;

Η ακμή είναι μια φλεγμονώδης νόσος των τριχοσημγματογόνων αδένων και χαρακτηρίζεται από φαγέσωρες βλατίδες, φλύκταινες, οζίδια και ουλές. Εμφανίζεται κυρίως στην περιοχή του προσώπου, στον λαιμό, στη ράχη και κάποιες φορές στον ανώτερο τμήμα των άνω άκρων.

Έναρξη έχει στην ηλικία των 12 ετών και είναι η πρώτη ένδειξη αύξησης των φυλετικών ορμονών. Η ακμή είναι βασικά μια πάθηση της εφηβείας η οποία προσβάλει το 85% των εφήβων σε κάποιο βαθμό. Εμφανίζεται και στα δύο φύλα με μεγαλύτερη συχνότητα στις ηλικίες μεταξύ 15-18 ετών, ενώ ένα μικρό ποσοστό μπορεί να συνεχίζει να εμφανίζει βλάβες μέχρι και τα 25.

Ακμή ενηλίκων

Πολύ συχνή και εξίσου ενοχλητική είναι η ακμή των ενηλίκων, πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζουν σε μεγαλύτερη συχνότητα οι γυναίκες, αποτέλεσμα υπερανδρογονισμού που εκδηλώνεται με ακμή, δασυτριχισμό και διαταραχή της έμμηνου ρύσεως. Δύο συχνές μορφές ακμής ενηλίκων είναι η κυστική ακμή και ροδόχρους ακμή. Επίσης μπορεί να εμφανίζεται ακμή στην πλάτη.

Γενικά θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η περίπτωση υπερανδρογονισμού σε όλες τις περιπτώσεις ακμής σε γυναίκες με ακμή ανθεκτική στη συμβατική θεραπεία και να ζητείται γυναικολογικός-ορμονολογικός έλεγχος στις περιπτώσεις αυτές.

Η κοινή ακμή είναι μια θυλακική νόσος που χαρακτηρίζεται κυρίως από την εμφάνιση φαγεσώρων , βλάβη που αποτελεί τη βασική διαταραχή της νόσου. Οι φαγέσωρες προκαλούνται από τη διάταση και απόφραξη των θυλάκων που προκαλείται με τη σειρά τους από τον υπέρμετρο πολλαπλασιασμό και την ανώμαλη διαφοροποίηση των κερατινοκυττάρων.

Όλα τα παραπάνω προκαλούν απόφραξη του θυλακικού στομίου και το σμήγμα που κατακρατείται δημιουργεί διάταση του κατώτερου τμήματος του θύλακα με αποτέλεσμα να προκαλείται ρήξη του θυλακικού επιθηλίου και αποβολή του περιεχομένου στο χόριο με αποτέλεσμα την ενεργοποίηση των κυττάρων της φλεγμονής και την δημιουργία βλατίδων, φλυκταινών και κυστικών βλαβών.

Θεραπεία ακμής

Έχουν προταθεί πολλών ειδών θεραπείες ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τον τύπο της ακμής. Όλοι οι ασθενείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι η ακμή είναι μια χρόνια νόσος και η θεραπεία απαιτεί υπομονή και καλή συμμόρφωση των ιδίων στα θεραπευτικά σχήματα.

Τα συστηματικά και τοπικά ρετινοειδή, τα συστηματικά και τοπικά αντιβιοτικά όπως επίσης και η συστηματική ορμονολογική θεραπεία συνιστούν μέχρι και σήμερα τις κύριες διαθέσιμες θεραπευτικές κατηγορίες φαρμάκων.

Τοπική θεραπεία

Εφαρμόζεται κατά κανόνα σε όλο το πρόσωπο και όχι μεμονωμένα στις βλάβες και ο ελάχιστος χρόνος χρήσης για αξιολόγηση του αποτελέσματος είναι 6 – 8 εβδομάδες.

  • Τα τοπικά ρετινοειδή είναι μια επιλογή που δρα στην προαγωγή της απολέπισης του θυλακικού επιθηλίου περιορίζοντας έτσι την δημιουργία φαγεσώρων. Διαθέτουν επιπλέον ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Οι βασικοί πρεσβευτές της κατηγορίας αυτής είναι η τρετινοίνη, η ανταπαλένη και η ταζαροτένη
  • Το υπεροξείδιο του βενζολίου έχει ισχυρή αντιμικροβιακή δράση και σε συνδυασμό με αντιβιοτικά ή ρετινοειδή έχει ισχυρή δράση στις φλεγμονώδεις βλάβες της ακμής.
  • Τα τοπικά αντιβιοτικά είναι εξίσου σημαντικά στην φαρέτρα του ιατρού για την αντιμετώπιση της ακμής. Κύριοι παράγοντες είναι η κλινδαμυκίνη και η ερυθρομικίνη. Είναι κατά κανόνα καλά ανεκτά και με καλή αποτελεσματικότητα στην ήπια ως μέτρια φλεγμονώδη ακμή.

Συστηματική θεραπεία

  • Η per os χορήγηση αντιβιοτικών ενδείκνυνται για την μέτρια ως σοβαρή μορφή ακμής. Χορηγούνται για διάστημα 6 – 8 εβδομάδων, περίοδος ικανή για να κρίνουμε την αποτελεσματικότητα. Η έναρξη γίνεται με υψηλή δόση φαρμάκου η οποία μειώνεται όταν επιτευχθεί το αποτέλεσμα που προσδοκούμε
  • Η Δοξυκυκλίνη χορηγείται συνήθως σε δόσεις 50 ως 100mg δύο φορές ημερησίως ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου. Η τετρακυκλίνη αυτής της μορφής μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις φωτοευαισθησίας γι αυτό πρέπει να έχουμε ιδιαίτερη προσοχή όταν λαμβάνουμε το φάρμακο.
  • Η Μινοκυκλίνη είναι η πιο αποτελεσματική αντιβιοτική θεραπεία για την καταπολέμηση της ακμής. Χορηγείται και αυτή σε δόσεις 50 ώς 100mg μία ή δύο φορές την ημέρα και η απορρόφηση της επηρεάζεται σε μικρότερο βαθμό από την λήψη γαλακτοκομικών. Μπορεί ωστόσο να παρατηρηθεί μελάγχρωση στην στοματική κοιλότητα, σε περιοχές φλεγμονής, στα δόντια.
  • Η Ερυθρομυκίνη χορηγείται σε όσους για τον α ή β λόγο δεν μπορούν να λάβουν τετρακυκλίνες. Η αποτελεσματικότητα είναι χαμηλή ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες συνίσταται κυρίως στην εμφάνιση γαστρεντερικών διαταραχών.

Συστηματική χορήγηση ρετινοειδών

Τα ρετινοειδή είναι παράγωγα της βιταμίνης –Α και μπορεί να είναι φυσικά και συνθετικά.

Η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου είναι δεδομένη με μελέτες να έχουν δείξει απόλυτη ύφεση στους περισσότερους ασθενείς με το πέρας της αγωγής. Μειώνει την έκκριση σμήγματος και σμικρύνει τους τριχοσμηγματογόνους αδένες. Μειώνει την φεγεσωρογένεση, ενώ έχει και αντιμικροβιακή δράση μειώνοντας τον πληθυσμό του P.acnes.

Η χορήγηση του φαρμάκου αυτού είναι χρήσιμη για την θεραπεία κυρίως της κυστικής ακμής αλλά και λιγότερο σοβαρών μορφών της νόσου. Γενικά θεωρείται η πιο αξιόπιστη θεραπευτική προσέγγιση για όλους σχεδόν τους ασθενείς με ακμή.

Χορηγείται σε μία ή δύο δόσεις ημερησίως από 0.5 ώς 1 mg/kg/ημέρα με συνολική δόση που φτάνει συνολικά 120 έως 150 mg/kg κατά την διάρκεια της θεραπευτικής αγωγής.

Παρενέργειες

Σημαντικό κομμάτι της θεραπείας αυτής είναι οι ανεπιθύμητες ενέργειες. Η ισοτρετινοίνη έχει τερατογόνο δράση στο έμβρυο οπότε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που λαμβάνουν το φάρμακο θα πρέπει και να λαμβάνουν υποχρεωτικά και συγκεκριμένες μεθόδους αντισύλληψης.

Άλλες ανεπιθύμητες επιδράσεις λιγότερο σοβαρές είναι η ξηρότητα προσώπου και χειλέων που παρατηρείται σχεδόν σε όλη την διάρκεια της θεραπείας, ξηρότητα που μπορεί να προκαλέσει μέχρι και ρινορραγίες. Ενώ έλεγχος λιπιδίων ορού πρέπει να διενεργείται καθώς ορισμένοι ασθενείς μπορεί να αναπτύξουν υπερτρυγλυκεριδιαμία. Η κατάσταση αυτή ελέγχεται με την ελάττωση κατανάλωσης λιπαρών φαγητών, οινοπνεύματος και καπνίσματος.

Ορμονοθεραπεία

Σε ορμονοθεραπεία υποβάλλονται γυναίκες με σημεία υπερανδρογονισμού όπως διαταραχές της έμμηνου ρύσεως, δασυτριχισμό ή ανδογεννητική αλωπεκία με συνοδό ακμή. Επίσης γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες ή άλλη ενδοκρινολογική κατάσταση καθώς και γυναίκες που δεν έχουν ανταποκριθεί σε άλλες από του στόματος θεραπείες.

Θεραπεία ακμής με ND-Yag laser

Το ND-Yag laser είναι ένα laser που η δέσμη φωτός που εκπέμπει απορροφάται από την αιμοσφαιρίνη του αίματος. Στην ήπια ως μέτριου βαθμού ακμή οι περιοχές φλεγμονής χαρακτηρίζονται από αυξημένη αιματολογική ροή, έτσι η ενέργεια που παράγει το συγκεκριμένο laser διεισδύει το δέρμα φτάνοντας το απαιτούμενο βάθος και επιλεκτικά καταστρέφει τους διεγερμένους τριχοσμηγματογόνους αδένες.